VẤN NẠN TIN GIẢ: NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý!
Tin giả là những thông tin sai, được tán phát dưới vỏ bọc tin tức. Cách hiểu này sát với nghĩa của từ “fake news” trong tiếng Anh, hiện đang được sử dụng nhiều trên truyền thông. Những tin giả kiểu xuyên tạc có ở tất cả các lĩnh vực của đời sống trên toàn thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng… song chúng có tần suất dày đặc hơn khi có những sự kiện chính trị, xã hội quan trọng… Các tin giả về những sự kiện này được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như văn bản, hình ảnh, video clip nhưng được chỉnh sửa hoặc cắt ghép và thường được đăng tải trên các trang thông tin không chính thống, qua các nền tảng mạng xã hội và các ứng dụng tin nhắn hay các công cụ tìm kiếm trên internet. Động cơ của các đối tượng tán phát tin tức giả loại này có thể vì nhiều mục đích khác nhau như: kinh tế, chính trị, hạ uy tín của cá nhân, tổ chức một cách có chủ đích hoặc chỉ đơn giản là để trêu đùa, nhằm thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng. Tuy nhiên, qua phân tích tổng hợp các chuyên gia cho rằng, phần lớn động cơ của các đối tượng nguỵ tạo và tán phát tin giả để nhắm vào những mục đích về chính trị, kinh tế.
Theo số liệu thống kê, tại Việt Nam đã có khoảng trên dưới 70 triệu người sử dụng các phương tiện truyền thông xã hội để giải trí, liên hệ với bạn bè, chia sẻ khoảnh khắc, mẹo vặt trong cuộc sống và kể cả quảng cáo bán hàng. Theo thống kê, từ khi dịch Covid-19 xuất hiện, trên không gian mạng Việt Nam đã có hơn 900.000 thông tin liên quan đến tình hình dịch bệnh cơ quan chức năng đã xác minh, làm việc với gần 1000 trường hợp đưa tin sai sự thật; đã có hơn 500 đối tượng trong nước tung tin giả về dịch Covid-19 trên không gian mạng bị xử lý hành chính. Điều đó cho thấy, tin giả trên không gian mạng là vấn đề rất phức tạp hiện nay.
Tin giả, nhất là những thông tin xuyên tạc được tạo dựng, tán phát từ các cá nhân hay tổ chức trên mạng xã hội liên quan đến các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại,… đều gây nên những hệ quả nghiêm trọng, ảnh hưởng xấu đến đạo đức, lối sống, nhân cách của cá nhân, cộng đồng và văn hóa dân tộc cũng như thái độ, suy nghĩ và quyết định của người dân với nhiều vấn đề của đất nước. Một trong những hệ quả không hề nhỏ mà các tin tức giả gây ra, đó là làm suy giảm niềm tin của công chúng vào truyền thông của đất nước nói chung và báo chí nói riêng, khiến cho công chúng không xác định được đâu là những nguồn tin đáng tin cậy để tiếp nhận… Đáng lưu ý là trong giai đoạn hiện nay, các thế lực thù địch, cơ hội, phản động đang triệt để lợi dụng internet và mạng xã hội để tiến hành “diễn biến hòa bình” chống phá cách mạng Việt Nam, điều này không chỉ làm gia tăng số lượng tin giả mà tính nguy hại của nó cũng tăng lên…
Để phát hiện, ngăn chặn và phòng, chống tin giả, thông tin sai sự thật, mỗi chúng ta cần phải: (1) Tự nâng cao nhận thức cho bản thân và những người xung quanh về tác hại của tin giả cũng như hành vi vi phạm pháp luật trong nguỵ tạo và tán phát tin giả. Chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của pháp luật và các quy định của cơ quan ban ngành về sử dụng internet, mạng xã hội, không tiếp tay, lan truyền, chia sẻ nhũng thông tin sai sự thật, không chính xác, thiếu căn cứ. (2) Tự rèn luyện, đào tạo nâng cao trình độ, kiến thức để nhận biết, phát hiện và kịp thời báo cáo với các cơ quan chức năng về tin giả cũng như các đối tượng tạo lập, tán phát tin giả, tránh để hậu quả không mong muốn. (3) Tiếp cận và đăng tải, chi sẻ các thông tin chính thống, bảo đảm, kịp thời, chính xác, nhất là trước các vụ việc, sự kiện “nóng”, được dư luận đặc biệt quan tâm. Qua đó định hướng, dẫn dắt thông tin đúng trên mạng xã hội, góp phần ngăn chặn, đẩy lùi tin giả, tin tiêu cực.
Và cuối cùng, mặc dù tin giả đã xuất hiện từ lâu, ở mọi thời kỳ song những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của các phương tiện truyền thông, nhất là internet và mạng xã hội thì tin giả cũng xuất hiện ngày càng nhiều và trở thành vấn nạn với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Bởi vậy, nhận diện tin giả, nguyên nhân xuất hiện và tác hại của nó làm cơ sở nâng cao cảnh giác, chủ động phòng, chống tin giả, góp phần giữ vững an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội là vấn đề có ý nghĩa hết sức quan trọng hiện nay.
