CẢNH BÁO: KHI AI BỊ LỢI DỤNG ĐỂ “CHẾ” THÔNG TIN – KHÔNG CHỈ LÀ TRÒ ĐÙA, MÀ CÓ THỂ LÀ VI PHẠM
Trong thời đại công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công cụ quen thuộc với nhiều người dùng mạng xã hội. Chỉ với vài thao tác đơn giản, AI có thể tạo ra những bài viết hoàn chỉnh, “giống thật đến khó tin”. Tuy nhiên, chính sự tiện lợi này đang bị một số người lợi dụng để “chế” lại thông tin, đặc biệt là các nội dung nhạy cảm như giá xăng dầu, chính sách, tình hình kinh tế – xã hội…
Gần đây, đã xuất hiện những bài đăng giả mạo thông báo điều chỉnh giá xăng, hoặc “viết lại” thông tin theo hướng gây sốc, giật gân. Các nội dung này thường được trình bày rất chuyên nghiệp: câu chữ mạch lạc, có dẫn dắt như báo chí, thậm chí “na ná” văn bản cơ quan chức năng. Điều đáng nói là nhiều người đọc không kiểm chứng, vô tình chia sẻ, khiến thông tin sai lệch lan rộng với tốc độ rất nhanh.
AI không sai – nhưng cách con người sử dụng mới là vấn đề
Cần khẳng định: AI chỉ là công cụ. Bản thân nó không có ý thức đúng – sai, không chịu trách nhiệm về nội dung mà nó tạo ra. AI có thể tổng hợp thông tin, viết lại, thậm chí “sáng tạo” dựa trên dữ liệu được cung cấp. Nhưng nếu người dùng cố tình yêu cầu tạo nội dung sai lệch, hoặc sử dụng kết quả mà không kiểm chứng, thì hệ quả hoàn toàn thuộc về con người.
Một nguy cơ đáng lo ngại là việc sử dụng AI để:
“Chế” lại thông tin chính thống theo hướng sai lệch bản chất;
Tạo tin giả, tin đồn dưới dạng “phân tích”, “dự báo”;
Giả mạo văn bản, phát ngôn của cơ quan chức năng;
Cắt ghép, bóp méo nội dung nhằm thu hút tương tác.
Những hành vi này không còn là “giải trí vô hại”, mà có thể gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng đến thị trường, đời sống xã hội, thậm chí tác động tiêu cực đến niềm tin của người dân.
Ranh giới giữa “chia sẻ” và “vi phạm” rất mong manh
Nhiều người cho rằng việc đăng lại một nội dung “cho vui”, “cho biết” là vô hại. Tuy nhiên, trong môi trường số, mỗi lượt chia sẻ đều góp phần khuếch tán thông tin. Khi nội dung đó là sai sự thật, người chia sẻ cũng có thể phải chịu trách nhiệm.
Việc sử dụng AI để tạo và lan truyền thông tin không đúng sự thật, đặc biệt liên quan đến các lĩnh vực nhạy cảm như giá cả, chính sách, có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật. Không ít trường hợp đã bị xử phạt vì đăng tải thông tin sai lệch gây ảnh hưởng đến xã hội.
Nguy cơ bị lợi dụng: Không chỉ là cá nhân, mà còn là vấn đề an ninh thông tin
Một thực tế đáng chú ý là các đối tượng xấu có thể lợi dụng AI để tạo ra “làn sóng thông tin giả”, có chủ đích. Những nội dung này thường:
Đánh vào tâm lý lo lắng (tăng giá, khan hiếm, thay đổi chính sách…);
Được viết rất “thuyết phục”, khó nhận biết;
Phát tán đồng loạt trên nhiều nền tảng.
Nếu không tỉnh táo, người dùng vô tình trở thành “mắt xích” trong việc lan truyền thông tin sai lệch.
Sử dụng AI có trách nhiệm – yêu cầu cấp thiết hiện nay
Để tránh trở thành nạn nhân hoặc “người tiếp tay” cho thông tin sai lệch, mỗi người dùng cần:
Kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, đặc biệt với các nội dung liên quan chính sách, giá cả, xã hội.
Không sử dụng AI để tạo nội dung chưa được xác thực hoặc mang tính suy đoán, giật gân.
Ưu tiên tiếp cận thông tin từ nguồn chính thống (cơ quan báo chí, cơ quan chức năng).
Nhận diện dấu hiệu tin giả: tiêu đề gây sốc, không rõ nguồn, nội dung “quá
bất ngờ nhưng không có xác nhận”.
Cẩn trọng với dữ liệu đưa vào AI, tránh lộ lọt thông tin nội bộ, thông tin chưa công bố.
Đối với cán bộ, đảng viên, yêu cầu này càng cần được thực hiện nghiêm túc, gắn với trách nhiệm nêu gương và tuân thủ quy định về bảo mật, phát ngôn.
AI là xu hướng không thể đảo ngược. Nhưng nếu thiếu kiểm soát và trách nhiệm, công cụ này có thể bị biến thành phương tiện phát tán thông tin sai lệch.
Một bài viết “chế” tưởng chừng vô hại có thể gây ra hậu quả thật.
Một cú nhấp “chia sẻ” thiếu kiểm chứng có thể tiếp tay cho tin giả lan rộng.
Tỉnh táo khi tiếp nhận – trách nhiệm khi chia sẻ – chuẩn mực khi sử dụng AI
Đó chính là cách mỗi người góp phần xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh.
