Chuyện giật tít báo về cao tốc 34 nghìn tỷ?
Ngày nay, cùng với sự bùng nổ công nghệ thông tin, báo điện tử đã và đang phát triển mạnh mẽ. Điều đáng nói là hiện nay, độc giả báo mạng thường không đọc mà chỉ “lướt mắt”. Như vậy, điều đầu tiên thu hút ánh mắt của độc giả là gì, xin thưa đó là “tít” báo, hay còn gọi là tiêu đề. Để một tác phẩm báo chí thu hút được độc giả thì một trong những điểm quan trọng hàng đầu đó là cách giật “tít” báo. Tít (đầu đề) là một thành tố mà độc giả đọc trước tiên, nó quyết định số phận của bài báo rằng độc giả có tiếp tục đọc hay không. Thậm chí sẽ không phô trương khi nói tít là câu quan trọng nhất trong một bài báo.
Nhưng cho dù có sử dụng ngôn từ nhằm gây ấn tượng mạnh thế nào đi nữa thì người làm báo cũng phải tuân thủ đúng nguyên tắc tôn trọng sự thật khách quan của nghề báo. Chỉ cần cái tít không đúng sự thật thôi có thể kéo theo những hệ lụy vô cùng nghiêm trọng. Chẳng hạn như một trang báo nổi tiếng đăng một bài viết. Người đọc truy cập vào và chú ý ngay đến cái tít báo. Nếu thông tin ở tít báo sai sự thật vậy có nghĩa là bài báo đã dẫn dắt những nhận thức lệch lạc của người đọc ngay từ đầu. Thế nên, trong một thời đại mà văn hóa đọc của con người đang có những biến chuyển không mấy tích cực như hiện nay, khi mà người ta chỉ “lướt mắt” tìm kiếm thông tin chứ không thật sự quan tâm sự thật là gì thì việc giật tít tôn trọng sự thật là hết sức cần thiết.
Lấy ví dụ câu chuyện mới đây nhất, về cái tít báo: “Cao tốc 34 nghìn tỷ chi chít ổ gà: “Tại cơn mưa đầu mùa” của trang vietnamnet.vn – trang báo điện tử tương đối lớn ở Việt Nam, thu hút hàng nghìn lượt đọc và bình luận mỗi ngày.
Ảnh chụp màn hình vietnamnet và phần bình luận của độc giả
Với cái tít báo như vậy, người đọc ngay lập tức chú ý và đặt ra câu hỏi: Vô lý, tại sao mưa đầu mùa thôi mà gây ổ gà chi chít được??? Rồi sau đó là những suy diễn kiểu như: “do chất lượng công trình mà đổ tại mưa đầu mùa”, “bao che, ngụy biện, yêu cầu chủ đầu tư chịu trách nhiệm”… Trong số vô vàn những bình luận ấy thì liệu có phải 100% đã đọc hết bài báo, hay chỉ đọc tít và bình luận?
Quả thực cái tít rất ấn tượng và thu hút sự bàn luận độc giả. Vậy còn sự thật về vụ việc trên thì sao? Ông Nguyễn Tiến Thành – Trưởng Ban quản lý dự án cao tốc Quảng Ngãi – Đà Nẵng đã đưa ra những giải thích chuyên môn kỹ càng, mà theo nhận định của những người trong ngành khác là xác đáng như sau:
– Sự cố là cục bộ, chưa xảy ra ở mức độ đại trà nên chưa thể kết luận do chất lượng công trình. Theo đánh giá sơ bộ, sự bong bật chỉ diễn ra ở lớp bê tông nhựa làm nhám mà không ảnh hưởng ở lớp sâu hơn.
– Ông Thành chỉ ra 3 nguyên nhân khách quan, nhiều khả năng là thủ phạm khiến mặt đường cao tốc mọc đầy ổ gà. Đó là do tải trọng xe, lượng xe tăng đột biến với 6.000 chiếc lưu thông/ngày đêm; do dầu diezel chảy tràn và nước mưa đọng trên đường. Hiện tượng bong bật này có rất nhiều nguyên nhân, trong đó có thể vị trí này bị trũng nước cục bộ bởi nước vốn rất kỵ với bê tông nhựa. Khi bị trũng nước, bánh xe chạy qua khiến mặt đường hỏng.
Như vậy, ông Thành đã chỉ rõ ra 3 nguyên nhân. Cái nguyên nhân cơn mưa đầu mùa kia chỉ là nguyên nhân của việc gây nước đọng, nước đọng vào cái lớp bong tróc, cộng với tải trọng xe gây nên ở các điểm cục bộ. Tức là mưa là nguyên nhân phụ.
Nhưng ngay đoạn đầu của bài chứ không riêng gì tít báo, cơn mưa đã được đẩy thành nguyên nhân chính. Thế là những người không am hiểu “lướt mắt” qua và lao vào chửi Ban Quản lý.
Vậy đấy, giật tít thật ấn tượng là điều quan trọng trong thời đại sống nhờ lượt view như này. Nhưng giật thế nào thì vẫn phải tôn trọng sự thật chứ đừng làm biến dạng nó. Trong ngày một ngày hai, những người chửi cũng sẽ quên đi bài báo đó, nhưng người bị chửi sẽ bị ảnh hưởng nặng nề, lâu dài. Ai cũng cần phải sống, nhưng đừng sống bằng cách “ăn thịt người”.
