SÁNG TÁC VĂN HỌC NGHỆ THUẬT PHẢI DỰA TRÊN CHÂN – THIỆN – MỸ
Việt Nam là đất nước có bề dày lịch sử hào hùng, với nhiều biến động, nhiều sự kiện, thời khắc mang dấu ấn thời đại. Ðây chính là nền tảng, là kho tư liệu vô giá cho nền văn học – nghệ thuật nước nhà. Trong những năm qua, đã có những tác phẩm tìm tòi, sáng tạo theo khuynh hướng này và đạt được những giá trị tư tưởng, giá trị nghệ thuật nhất định. Những tác phẩm ấy đã phần nào giúp người đọc tiếp cận gần hơn với các bậc anh hùng dân tộc, các nhân vật lịch sử. Và để đạt được hiệu quả đó thì dưới ngòi bút của mình, các văn nghệ sỹ đã phát huy tính sáng tạo, trí tưởng tượng dựa trên chính hiện thực cuộc sống, góp phần khiến cho hình tượng những vị anh hùng dân tộc trở nên sinh động, gần gũi hơn với công chúng. Suy cho cùng, sáng tác văn học – nghệ thuật phải dựa trên nguyên tắc cao nhất là chân – thiện – mỹ.
Tuy nhiên, trong thời gian qua, một số người đã tự cho mình “quyền năng hư cấu” quá đà trong sáng tác văn học, nghệ thuật, bịa đặt ra những chi tiết phi lý, bôi nhọ, xúc phạm các danh nhân, anh hùng dân tộc. Một số văn nghệ sĩ đã có những sáng tác hoặc phát ngôn thể hiện thái độ “đạp đổ”, “hạ bệ”, bịa đặt, bôi đen các danh nhân lịch sử – văn hóa, anh hùng dân tộc. Mới đây, tác phẩm “Trở lại Lệ Chi Viên” của Nguyễn Thúy Ái đã hư cấu theo kiểu “thêm râu thêm ria” với những chi tiết xúc phạm danh nhân văn hóa thế giới, anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi. Thật không thể chấp nhận được khi Nguyễn Trãi trong tác phẩm đó lại là con người háo danh, mưu mô với những mưu đồ chính trị đen tối,…. Đây đích thực là hành động phi nghệ thuật, mượn danh nghệ thuật để tuyên truyền những giá trị phi nhân văn, phản động, xuyên tạc lịch sử cần lên án, đấu tranh loại bỏ. Thậm chí, có người coi hư cấu các nhân vật anh hùng trong lịch sử là “quyền sáng tác của nhà văn”, sự đồng tình hay phản bác là quyền của bạn đọc – đó là “biểu hiện của cái nhìn dân chủ”.
Chân dung Nguyễn Trãi – Danh nhân văn hóa, anh hùng dân tộc
Nhưng xin thưa, cái thứ được gọi là “biểu hiện của cái nhìn dân chủ” thực chất chỉ là lợi dụng văn học, nghệ thuật để bịa đặt, xuyên tạc những hình tượng anh hùng từ ngàn đời nay của dân tộc Việt; làm cho mọi người hoài nghi, có cái nhìn méo mó, lệch lạc, biến dạng các giá trị lịch sử và nhân cách văn hóa của các anh hùng dân tộc. Đó thực sự là hành động phản bội lại lịch sử, bôi nhọ tổ tiên, phủ nhận truyền thống, văn hóa, lịch sử của dân tộc.
Xây dựng hình tượng người anh hùng dân tộc trong các tác phẩm văn học, nghệ thuật là một hình thức giáo dục sinh động, dễ nhớ và gây ấn tượng sâu sắc để người đọc, người xem hiểu biết đầy đủ những giá trị lịch sử truyền thống của các thế hệ đi trước, xây dựng lòng tự hào, tự tôn dân tộc, ý thức, trách nhiệm tiếp tục phát huy giá trị truyền thống đó. Trên cơ sở quan điểm, sự cảm nhận sâu sắc, lòng biết ơn, sự ngưỡng mộ những anh hùng dân tộc, bằng tài năng sáng tạo và trách nhiệm công dân của mình, văn nghệ sĩ cần tạo ra các tác phẩm văn học – nghệ thuật về những nhân vật lịch sử này để góp phần nâng cao nhận thức, giáo dục, định hướng cho con người vươn tới. Do đó, hư cấu về anh hùng dân tộc trong văn học, nghệ thuật tuyệt nhiên không phải là phóng đại, bịa đặt, mà phải được kiểm soát bằng lôgic của nghệ thuật và lịch sử.
Hành vi lợi dụng văn học – nghệ thuật để xuyên tạc, bóp méo lịch sử, làm biến dạng anh hùng dân tộc là những nhân tố, điều kiện để các thế lực thù địch, phần tử phản động,… mượn cớ để xét lại lịch sử, phủ nhận truyền thống, đạo lý của dân tộc; dần dần làm phai nhạt, dẫn đến mất dần nền văn hóa tốt đẹp, truyền thống hào hùng hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước của nhân dân ta. Những tư tưởng, hành động đó cần được cả xã hội kiên quyết đấu tranh, lên án, triệt tiêu hoàn toàn để những giá trị truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc được bảo tồn và phát huy.
