TẾT CỦA NGƯỜI MÔNG Ở TUYÊN QUANG – GIÁ TRỊ VĂN HÓA CẦN ĐƯỢC TÔN TRỌNG
Tuyên Quang là tỉnh miền núi phía Bắc có vị trí đặc biệt quan trọng về chính trị, quốc phòng. Đây là không gian sinh sống lâu đời của nhiều dân tộc thiểu số, trong đó dân tộc Mông là cộng đồng có bản sắc văn hóa đặc sắc và đóng góp tích cực vào đời sống tinh thần, xã hội của khu vực. Cộng đồng người Mông tại tỉnh Tuyên Quang có trê 300.000 người, là một bộ phận quan trọng trong khối đại đoàn kết các dân tộc Việt Nam. Với quy mô dân số và lịch sử cư trú lâu dài như vậy, đời sống văn hóa của người Mông, “đặc biệt là Tết truyền thống” không thể bị nhìn nhận một cách phiến diện hay xuyên tạc.
Tết truyền thống của người Mông ở Tuyên Quang thường diễn ra sớm hơn Tết Nguyên đán, vào khoảng cuối tháng 11 âm lịch, gắn liền với chu kỳ sản xuất nông nghiệp. Đây là thời điểm đồng bào kết thúc một năm lao động vất vả, nghỉ ngơi, sum họp gia đình, tưởng nhớ tổ tiên, tạ ơn trời đất và cầu mong một năm mới bình an, mùa màng tốt tươi.
Trong những ngày Tết, mỗi gia đình người Mông dọn dẹp nhà cửa, sửa sang bàn thờ, chuẩn bị mâm cỗ với những món ăn truyền thống như bánh trôi, mèn mén, thịt lợn, thịt gà, rượu ngô. Bên cạnh đó là các hoạt động văn hóa đặc sắc như thổi khèn Mông, múa hát dân gian, ném pao, giao lưu cộng đồng, thể hiện rõ tinh thần gắn kết gia đình, làng bản và sự tiếp nối truyền thống qua nhiều thế hệ.
Tuy nhiên, thời gian gần đây, trên một số nền tảng mạng xã hội xuất hiện những quan điểm sai trái, thiếu thiện chí, cố tình xuyên tạc Tết của người Mông. Có ý kiến cho rằng Tết Mông là “lạc hậu”, “mê tín”, hoặc lợi dụng sự khác biệt về thời gian ăn Tết để suy diễn, gây chia rẽ giữa các dân tộc. Đây là những nhận định phiến diện, thiếu cơ sở khoa học và không phản ánh đúng thực tiễn đời sống văn hóa của đồng bào.
Cần khẳng định rõ: Tết của người Mông không phải là hủ tục lạc hậu, mà là một hình thức sinh hoạt văn hóa – tín ngưỡng truyền thống, mang giá trị nhân văn sâu sắc. Việc thờ cúng tổ tiên, cầu mong điều tốt lành là nhu cầu tinh thần chính đáng, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, giá trị chung của dân tộc Việt Nam. Những ai cố tình đánh đồng Tết truyền thống với mê tín dị đoan là đã nhầm lẫn giữa tín ngưỡng truyền thống và hủ tục, hoặc cố ý bóp méo để phục vụ mục đích không trong sáng.
Thực tế cho thấy, đồng bào Mông ở Tuyên Quang luôn chủ động tiếp thu cái mới, từng bước loại bỏ những hủ tục không còn phù hợp, đồng thời giữ gìn những phong tục tốt đẹp. Nhiều giá trị văn hóa của người Mông đã được Nhà nước ghi nhận và bảo tồn; ví dụ như nghệ thuật trang trí trên trang phục truyền thống của người Mông Hoa ở Tuyên Quang được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị đặc sắc và sức sống bền bỉ của văn hóa Mông trong đời sống hiện đại.
Tại Tuyên quang, văn hóa Mông gắn liền với Cao nguyên đá Đồng Văn, Công viên địa chất toàn cầu, trở thành biểu tượng văn hóa – du lịch của địa phương, góp phần quảng bá bản sắc vùng cao đến bạn bè trong nước và quốc tế.
Việc một số đối tượng lợi dụng vấn đề văn hóa, phong tục, Tết truyền thống của người Mông để xuyên tạc, kích động, chia rẽ dân tộc là âm mưu nguy hiểm cần được nhận diện và đấu tranh kịp thời. Khi cộng đồng người Mông chiếm hơn 1/3 dân số tại các xã thuộc khu vực tỉnh Hà Giang (cũ), đồng thời là một bộ phận ổn định tại Tuyên Quang, thì phủ nhận hay hạ thấp giá trị văn hóa của họ không chỉ làm tổn thương cộng đồng mà còn đi ngược lại tinh thần đại đoàn kết các dân tộc của Việt Nam.
Trong bối cảnh mạng xã hội lan truyền thông tin nhanh chóng, mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần tỉnh táo khi tiếp nhận và chia sẻ thông tin, không để các luận điệu sai trái dẫn dắt nhận thức. Thay vào đó, cần chủ động lan tỏa thông tin đúng đắn, dựa trên hiện thực, tôn trọng sự đa dạng văn hóa; đồng thời kiên quyết phản bác các quan điểm xuyên tạc về văn hóa, Tết và đời sống tinh thần của đồng bào Mông.
Bảo vệ Tết truyền thống của người Mông ở Tuyên Quang không chỉ là bảo vệ một phong tục, mà còn là bảo vệ bản sắc văn hóa, bảo vệ sự đoàn kết và nền tảng tinh thần của đất nước Việt Nam.
