PHẢN BÁC NHỮNG NHẬN THỨC LỆCH LẠC VỀ NGUY CƠ XÂM HẠI TRẺ EM TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG – LAN TỎA THÔNG ĐIỆP “KHÔNG MỘT MÌNH, KẾT NỐI KHÔNG TỔN THƯƠNG”
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, Internet và mạng xã hội đã trở thành một phần quen thuộc trong học tập, giải trí và giao tiếp của trẻ em, thanh thiếu niên. Bên cạnh những lợi ích thiết thực, không gian mạng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ như lừa đảo, dụ dỗ, thao túng tâm lý, bắt nạt trực tuyến, đe dọa và xâm hại trẻ em. Trước thực tế đó, chương trình “Không Một Mình – Kết nối không tổn thương, cùng nhau an toàn trực tuyến” mang ý nghĩa thiết thực, góp phần nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng tự bảo vệ và xây dựng môi trường mạng an toàn cho trẻ em.
Tuy nhiên, cần phản bác những nhận thức xem nhẹ nguy cơ xâm hại trực tuyến, cho rằng trẻ em tự sử dụng mạng thì phải tự chịu trách nhiệm hoặc việc tuyên truyền kỹ năng an toàn mạng là không cần thiết. Những quan điểm này chưa đánh giá đầy đủ tính chất phức tạp của các thủ đoạn trên không gian mạng, đồng thời làm giảm trách nhiệm bảo vệ trẻ em của gia đình, nhà trường và xã hội.
Thứ nhất, không thể xem nhẹ nguy cơ dụ dỗ, lừa đảo và xâm hại trẻ em trên không gian mạng. Các đối tượng có thể sử dụng tài khoản giả mạo, lời nói quan tâm, quà tặng hoặc lời hứa hẹn để tạo dựng lòng tin, từ đó dụ dỗ trẻ cung cấp thông tin cá nhân, hình ảnh riêng tư hoặc gặp mặt trực tiếp. Vì vậy, chỉ nhắc nhở trẻ không kết bạn với người lạ là chưa đủ; cần trang bị kỹ năng nhận diện dấu hiệu bất thường, bảo vệ thông tin cá nhân và chủ động tìm kiếm sự trợ giúp khi gặp nguy hiểm.
Thứ hai, không đổ lỗi cho trẻ em khi các em trở thành nạn nhân. Những lời trách móc như “thiếu cảnh giác”, “ham chơi” có thể khiến trẻ mặc cảm, sợ hãi và không dám chia sẻ. Thay vì quy trách nhiệm cho nạn nhân, gia đình, nhà trường và xã hội cần lắng nghe, hỗ trợ, bảo vệ trẻ kịp thời. Khi xảy ra vụ việc, cần ưu tiên bảo đảm an toàn, lưu giữ thông tin cần thiết và thông báo cho cơ quan có thẩm quyền để được hướng dẫn, xử lý theo quy định.
Thứ ba, tuyên truyền an toàn trực tuyến không phải là hạn chế trẻ tiếp cận công nghệ. Mục tiêu của chương trình “Không Một Mình” là giúp trẻ sử dụng Internet an toàn, có trách nhiệm và biết ứng phó với những tình huống nguy hiểm. Nội dung tuyên truyền cần phù hợp với từng độ tuổi, gắn với các tình huống thực tế, dễ hiểu, dễ nhớ và dễ áp dụng; trong đó, học sinh nhỏ tuổi cần được người lớn giám sát, còn học sinh phổ thông cần được trang bị kỹ năng nhận diện lừa đảo, bảo vệ dữ liệu cá nhân và ứng phó với hành vi đe dọa, dụ dỗ trên mạng.
Thứ tư, bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường và cộng đồng. Gia đình cần quan tâm, lắng nghe con; nhà trường tăng cường giáo dục kỹ năng số; lực lượng Công an chủ động tuyên truyền, hướng dẫn phòng ngừa và xử lý vi phạm theo thẩm quyền. Mỗi người dùng mạng xã hội cần có trách nhiệm khi chia sẻ thông tin, không phát tán hình ảnh riêng tư, không kỳ thị trẻ bị xâm hại và kịp thời phản ánh dấu hiệu vi phạm đến cơ quan chức năng.
Đối với mỗi học sinh, cần ghi nhớ: không tùy tiện cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, mã xác thực hoặc hình ảnh riêng tư; không làm theo yêu cầu đáng ngờ; không tự ý gặp người chỉ quen biết qua mạng. Khi bị đe dọa hoặc dụ dỗ, cần dừng tương tác, lưu giữ bằng chứng khi an toàn và tìm kiếm sự trợ giúp từ cha mẹ, thầy cô hoặc người đáng tin cậy. Có thể liên hệ Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 để được tư vấn, hỗ trợ.
Với vai trò là lực lượng gần dân, sát dân, lực lượng Công an luôn xác định công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, hướng dẫn kỹ năng phòng ngừa và phối hợp với gia đình, nhà trường là những nội dung cần thiết nhằm góp phần bảo vệ trẻ em trên địa bàn. Chương trình “Không Một Mình – Kết nối không tổn thương, cùng nhau an toàn trực tuyến” góp phần nâng cao nhận thức, khuyến khích học sinh chủ động tìm kiếm sự trợ giúp và tăng cường trách nhiệm của cộng đồng trong bảo vệ trẻ em.
Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không phải là trách nhiệm của riêng một cá nhân hay tổ chức, mà là nhiệm vụ chung của toàn xã hội. Mỗi trẻ em cần được trang bị kiến thức để tự bảo vệ mình; mỗi gia đình, nhà trường cần trở thành điểm tựa tin cậy; mỗi người dùng mạng cần ứng xử có trách nhiệm. Hãy cùng lan tỏa thông điệp “Không Một Mình – Kết nối không tổn thương, cùng nhau an toàn trực tuyến”, để mọi trẻ em đều được lắng nghe, tôn trọng và bảo vệ trước những nguy cơ trên không gian mạng.
