“SỰ THẬT NỬA VỜI” – NGÒI NỔ CỦA TIN GIẢ
Trong bối cảnh các nền tảng mạng xã hội tiếp tục phát triển ngày càng mạnh mẽ, thông tin lan truyền với tốc độ nhanh chóng. Bên cạnh những lợi ích to lớn, Internet và mạng xã hội cũng đặt ra nhiều thách thức đối với tình hình ANTT tại địa bàn. Một số đối tượng thù địch, phản động, cơ hội chính trị đã triệt để lợi dụng không gian mạng để tuyên truyền, xuyên tạc, chống phá Đảng, Nhà nước, cấp ủy, chính quyền các cấp. Trong đó, thủ đoạn tuyên truyền chống phá rất tinh vi thường được các đối tượng sử dụng trong thời gian gần đây là đưa ra những thông tin “sự thật nửa vời” để thu hút sự chú ý của dư luận xã hội, từ đó hướng lái các nội dung có lợi cho mục đích chống phá sâu xa của họ.
Có thể hiểu, “sự thật nửa vời” là việc chỉ sử dụng một phần thông tin đúng, đặc biệt đề cập đến các sự việc, vấn đề có tính thời sự để thu hut người nghe, xem nhưng cố tình lược bỏ những chi tiết quan trọng, tách sự việc khỏi bối cảnh ban đầu hoặc bổ sung các nhận định mang tính chủ quan. Khi đến với người tiếp nhận, thông tin tuy không hoàn toàn sai nhưng đã bị biến đổi về bản chất, khiến người đọc, người nghe hoặc người xem dễ đưa ra những kết luận không chính xác.
Cảnh giác với thông tin kiểu “sự thật nửa vời” thường xuất hiện trong các hoạt động, bài viết của tài khoản Facebook “Hoàng Dũng”
Thủ đoạn thông tin kiểu “sự thật nửa vời” xuất hiện rất rõ trong các hoạt động, bài viết của tài khoản Facebook “Hoàng Dũng”. Đây là hoạt động lấy một phần dữ kiện có thật, sau đó cắt bỏ bối cảnh và gắn thêm suy diễn chính trị. Một phát biểu thật, một sự kiện thật hay một đoạn ghi âm thật có thể bị biến thành “bằng chứng” cho các kết luận mang ý đồ xuyên tạc, chống phá, bôi nhọ như “khủng hoảng lãnh đạo”, “đấu đá phe phái” hay “hệ thống đang tan rã”. Phần tinh vi chính là ở chỗ bài viết, video hay câu chuyện của tài khoản này dựa trên một phần thông tin có thật khiến người xem dễ dàng tin luôn toàn bộ phần diễn giải phía sau. Đây là cơ chế thao túng nhận thức rất nguy hiểm vì nó không tạo cảm giác “tin giả trắng trợn” mà tạo cảm giác “có cơ sở”. Điểm nguy hiểm của chiêu trò này nằm ở chỗ khi người xem nghe được “giọng thật”; nên dễ tin luôn cả phần suy diễn chính trị của tài khoản đó đưa ra. Ngoài ra, tài khoản này còn thường sử dụng ngôn ngữ mỉa mai; công kích cá nhân; và các cụm từ mang tính kích động như: “sự thật bị che giấu”, “đấu đá nội bộ”, “người dân bị lừa”. Đây là cơ chế thay thế tranh luận lý trí bằng phản ứng cảm xúc, rất dễ thu hút sự chú ý của người xem, người nghe và lôi cuốn theo.
Cùng với đó, hoạt động của tài khoản Facebook “Hoàng Dũng” cũng luôn khai thác tối đa tâm lý nghi ngờ và sự tò mò chính trị của công chúng. Các nội dung thường xoay quanh những chủ đề nhạy cảm được dư luận xã hội quan tâm như chống tham nhũng, nhân sự cấp cao, sáp nhập xã, phường hay các vụ việc gây tranh cãi trên mạng xã hội. Tuy nhiên, thay vì tiếp cận theo hướng phân tích chính sách hoặc phản biện bằng dữ kiện, tài khoản này thường sử dụng lối dẫn dắt cảm xúc, cắt ghép thông tin và suy diễn động cơ nhằm tạo cảm giác “sự thật bị che giấu”. Điều đáng nói là với chiêu trò “sự thật nửa vời” được sử dụng ở đây không phải khẳng định trực diện mà là “định khung nhận thức”, tức đưa ra các chi tiết gợi mở để người xem tự hình thành kết luận rằng “nội bộ đang rối loạn”. Chính vì người xem tưởng rằng mình “tự nhận ra sự thật” nên mức độ tin tưởng lại càng cao vì nó không tạo cảm giác “tin giả hoàn toàn” mà tạo cảm giác “có cơ sở”.
Trong bối cảnh thông tin đa chiều hiện nay, mỗi người sử dụng mạng xã hội cần nâng cao ý thức cảnh giác, rèn luyện kỹ năng nhận diện và kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ hoặc bình luận. Khi tiếp cận một nội dung, cần ưu tiên đối chiếu với các nguồn thông tin chính thống, xem xét đầy đủ bối cảnh và phân biệt rõ giữa dữ kiện khách quan với ý kiến bình luận của người đăng tải. Điều đó không chỉ góp phần hạn chế sự lan truyền của thông tin sai sự thật, thông tin xấu độc mà còn góp phần bảo đảm ANTT trên không gian mạng, phòng ngừa, ngăn chặn có hiệu quả với loại thông tin “sự thật nửa vời”.
