BÀI TRỪ MÊ TÍN DỊ ĐOAN
Việt Nam là quốc gia có nhiều hình thức tín ngưỡng đã tồn tại lâu đời, trở thành một nhu cầu tinh thần của nhân dân và là một bộ phận cấu thành của nền văn hoá dân tộc. Tự do tín ngưỡng là quyền của mỗi công dân, được Nhà nước tôn trọng và bảo vệ, tuy nhiên, tín ngưỡng không phải là mê tín dị đoan. Tín ngưỡng là niềm tin của con người thể hiện qua những lễ nghi gắn với phong tục tập quán, truyền thống tốt đẹp với mong muốn mang lại hạnh phúc, ấm no cho cộng đồng. Ngược lại, mê tín dị đoan là niềm tin mù quáng, sai lệch, không có cơ sở khoa học gắn với lợi ích cá nhân. Mê tín dị đoan tác động xấu đến tư tưởng, đạo đức, lối sống của con người, bởi vậy, nó ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của xã hội, đồng thời tạo ra mảnh đất màu mỡ để tội phạm lừa đảo hoạt động, gây mất an ninh trật tự. Chính vì vậy, bên cạnh việc tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, chăm lo, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân, cần phải đấu tranh phê phán, bài trừ mê tín dị đoan nhằm xây dựng thuần phong, mỹ tục trong đời sống mới.
Hiện nay, tình trạng hoạt động mê tín dị đoan đặc biệt trong sinh hoạt lễ hội, sinh hoạt tín ngưỡng vẫn còn diễn ra như: Tổ chức dâng sao giải hạn biến tướng thành dịch vụ mang tính trục lợi; tổ chức nghi lễ cầu an với số lượng người tham gia đông, ảnh hưởng đến an toàn giao thông; lạm dụng đốt vàng, mã, xóc thẻ, bói quẻ để kinh doanh dịch vụ…; đánh bạc, cá cược ăn tiền núp bóng trò chơi truyền thống; tăng giá dịch vụ bán hàng, trông giữ xe vào di tích và lễ hội; thực hiện các hoạt động xem tướng, bói toán, bói chỉ tay, bói hình người, bói chân gà đầu năm, bói mai rùa, bói theo chữ viết, chữ ký, xem lá số tử vi, bói bài…
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, ngoài tác động của kinh tế thị trường, do nhận thức của một bộ phận người dân còn hạn chế, bị những kẻ hành nghề mê tín, dị đoan lợi dụng để trục lợi, thì công tác thông tin, tuyên truyền chưa mang lại hiệu quả cao, chưa tạo ra thành phong trào có sức lan tỏa rộng, vẫn mang tính thời vụ, không duy trì thường xuyên, chỉ tập trung vào dịp đầu năm, lễ hội; công tác quản lý nhà nước về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo có lúc, có nơi còn có biểu hiện buông lỏng, thiếu kiểm tra, giám sát…
Pháp luật Việt Nam đã có những chế tài xử lý đối với hành vi mê tín dị đoan, theo đó, Nghị định 38/2021/NĐ-CP ngày 29/3/2021 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo, trong đó có quy định phạt tiền từ 15 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với hành vi “Tổ chức hoạt động mê tín dị đoan” và buộc phải nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi mê tín dị đoan, cùng với đó, theo Điều 320, Bộ Luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định “Người nào dùng bói toán, đồng bóng hoặc các hình thức mệ tín, dị đoan khác đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm”, nếu gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị phạt tiền và bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm.
Để ngăn chặn và loại bỏ những biểu hiện mê tín dị đoan trong đời sống xã hội, giúp tạo môi trường cho việc thực hành tín ngưỡng bảo đảm các giá trị tốt đẹp trong đời sống thì mỗi người dân, mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi cơ quan, ban, ngành cần:
- Thực hiện tốt công tác bảo tồn, bảo lưu, phát huy, phát triển giá trị truyền thống, quảng bá giá trị của các tín ngưỡng, tôn trọng sự đa dạng, tính bản sắc và quyền tồn tại của mọi tín ngưỡng phù hợp tiêu chí “phát triển theo quy luật của cái đẹp”. Ðồng thời cần xác định việc ngăn chặn, bài trừ mê tín dị đoan để xã hội ngày càng phát triển, bảo đảm những giá trị chân, thiện, mỹ, những giá trị nhân văn.
- Xây dựng một nền giáo dục có hiệu quả với những phương pháp đúng đắn là yếu tố rất quan trọng ngăn chặn hiệu quả và lâu bền nạn mê tín dị đoan từ cội nguồn của nó. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng, các tổ chức cá nhân hoạt động trong lĩnh vực văn hóa cần tích cực nghiên cứu, quảng bá các giá trị tốt đẹp của tín ngưỡng, đồng thời lên án, phê phán những biểu hiện của mê tín dị đoan.
- Đẩy mạnh công tác tuyên truyền về hệ lụy nguy hiểm của mê tín dị đoan, giúp mọi người hiểu rõ để từ đó xa lánh, dần loại bỏ khỏi đời sống xã hội. Tăng cường công tác quản lý nhà nước về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo, vạch trần thủ đoạn lừa bịp của các đối tượng “buôn thần, bán thánh”, thầy tướng, thầy bói, cô đồng… cần phải xử lý nghiêm hành vi mê tín dị đoan hay lợi dụng mê tín dị đoan gây tác động xấu đến xã hội. Ðồng thời, mỗi người dân cũng cần tự nâng cao nhận thức, tránh bị đối tượng xấu lừa đảo. và quan trọng nhất là cần nhận thức rõ rằng mê tín dị đoan là hiện tượng tiêu cực, cần phải bài trừ khỏi sinh hoạt xã hội.
