KHÔNG THỂ NHÂN DANH “TỰ DO NGÔN LUẬN” ĐỂ HỢP THỨC HÓA HÀNH VI ĐĂNG TẢI, BÌNH LUẬN SAI SỰ THẬT TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG
Thời gian gần đây, trên một số nền tảng mạng xã hội xuất hiện nhiều bài viết cho rằng việc cơ quan chức năng xử phạt cá nhân có hành vi đăng tải, bình luận sai sự thật là “bịt miệng người dân”, “đàn áp quyền tự do ngôn luận” hoặc cho rằng “chỉ nói đúng sự thật mà cũng bị phạt”. Những quan điểm này không chỉ đánh tráo khái niệm giữa quyền tự do ngôn luận và trách nhiệm pháp lý, mà còn dễ gây hiểu lầm, làm suy giảm nhận thức pháp luật của một bộ phận người sử dụng mạng xã hội.
Hiến pháp Việt Nam ghi nhận quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí và quyền tiếp cận thông tin của công dân. Tuy nhiên, cũng như nhiều quốc gia trên thế giới, việc thực hiện các quyền này phải trong khuôn khổ pháp luật, không được xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, không được bịa đặt, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc phát tán thông tin sai sự thật gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và lợi ích công cộng.
Trong các bài đăng được lan truyền, nhiều phát ngôn sử dụng những từ ngữ mang tính quy kết như “ăn hại”, “ăn tiền”, “tham nhũng”, “cả đơn vị mỗi tháng không biết bao nhiêu tỷ”… nhưng không đưa ra bất kỳ chứng cứ nào chứng minh. Đây không còn là việc góp ý hay phản biện xã hội mà là những nhận định mang tính cáo buộc, có khả năng ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan, tổ chức và danh dự của người khác.
Cần phân biệt rõ giữa quyền góp ý, phản ánh với hành vi đăng tải thông tin sai sự thật. Người dân hoàn toàn có quyền phản ánh thái độ phục vụ, tác phong công tác hoặc kiến nghị về chính sách, nhưng việc sử dụng ngôn từ xúc phạm, quy kết hành vi vi phạm pháp luật khi chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền là hành vi khác, có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Một số ý kiến còn cho rằng “chỉ xử phạt người dân, còn cán bộ tham nhũng thì không xử lý”. Đây là cách lập luận đánh đồng hai vấn đề hoàn toàn khác nhau. Việc xử phạt người đăng tải thông tin sai sự thật nhằm bảo đảm kỷ cương pháp luật trên không gian mạng, trong khi công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng được thực hiện theo quy trình tố tụng, điều tra, truy tố, xét xử và đã có nhiều vụ án lớn được xử lý nghiêm trong thời gian qua. Không thể lấy lý do còn tồn tại tham nhũng để biện minh cho hành vi phát tán thông tin không đúng sự thật hoặc xúc phạm người khác trên mạng xã hội.
Không gian mạng là môi trường mở nhưng không phải là “vùng miễn trừ pháp luật”. Mỗi lượt chia sẻ, bình luận đều có thể tác động đến nhận thức của cộng đồng. Một thông tin chưa được kiểm chứng, một lời bình luận mang tính suy diễn nếu lan truyền rộng rãi có thể gây tổn hại đến uy tín của tổ chức, cá nhân, làm nhiễu loạn dư luận và ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội.
Việc cơ quan chức năng xử lý các trường hợp đăng tải hoặc bình luận sai sự thật không nhằm hạn chế quyền tự do ngôn luận, mà nhằm bảo đảm mọi công dân thực hiện quyền đó một cách có trách nhiệm, đúng pháp luật. Quyền tự do luôn đi đôi với nghĩa vụ và trách nhiệm. Mỗi người sử dụng mạng xã hội cần kiểm chứng thông tin trước khi đăng tải, bình luận có văn hóa, tôn trọng sự thật và chịu trách nhiệm đối với nội dung mình công bố.
Xây dựng môi trường mạng lành mạnh không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý mà còn là trách nhiệm của mỗi người dùng. Chỉ khi mọi phát ngôn đều dựa trên sự thật, có căn cứ và tuân thủ pháp luật thì quyền tự do ngôn luận mới được bảo đảm một cách bền vững và góp phần xây dựng một không gian mạng văn minh, an toàn.
