Suy nghĩ về báo cáo của ông Nguyễn Tiến Dũng
Mới ăn Tết xong nên chắc đám rận chủ lại “ăn no dửng mỡ” bới móc, nói xấu Bộ trưởng Nhạ. Trên Facebook, trên các trang thông tin của RFA, VOA, thi nhau giật tít rất chói tai như: “Bộ trưởng Nhạ không xứng đáng với chức vụ nào”, “Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ sẽ từ chức”, “Bộ trưởng Giáo dục Đảng Cộng sản Việt Nam được phong giáo sư mờ ám”…
Ảnh chụp bài đăng của đài RFA (nguồn: internet)
Chuyện là mới đây, ông Nguyễn Tiến Dũng và các cộng sự có cho ra đời một bản báo cáo với tựa đề: “Báo cáo phân tích sơ bộ về sự giả khoa học của ông Phùng Xuân Nhạ” dài 10 trang. Con số 10 trang khiến cho độc giả nghĩ chắc hẳn đây là một bản báo cáo đầy chứng cứ và lập luận chặt chẽ. Thế nhưng, hãy đọc và phân tích để làm rõ tính xác thực của bản báo cáo đó.
Trước hết, theo báo cáo của ông Dũng, ông Phùng Xuân Nhạ “có đúng 02 bài báo công bố quốc tế trên tạp chí có trong danh mục Scopus (Scopus là cơ sở dữ liệu lớn nhất về các tạp chí khoa học có uy tín, do Elsevier lập ra), là các bài PXN-LQ-VNU2013, và PXN-LQ-ASS2014, cả hai bài đều đăng trên tạp chí Asian Social Science (ASS)”.Theo ông Dũng, tạp chí ASS bị cho là tạp chí giả khoa học, và việc ông Nhạ chỉ có 2 bài viết được đăng tải trên tạp chí này là không xứng với học hàm giáo sư.
NHƯNG cho đến thời điểm 2 bài báo của ông Nhạ được đăng tải năm 2013 và 2014, tạp chí này vẫn luôn nằm trong danh sách Scopus. Công trình của ông Nhạ được gửi đến và đăng tải đều phải tuân thủ theo quy trình thẩm duyệt chặt chẽ. Từ sau năm 2015, tạp chí ASS bị hạ cấp, loại khỏi danh sách không có nghĩa là bài báo của ông Nhạ đăng trên tạp chí giả khoa học, việc một tờ tạp chí bị loại khỏi danh sách cũng là chuyện xảy ra trong nhiều lĩnh vực. Hơn nữa, việc nói ASS là tạp chí giả khoa học không biết chừng có thể khiến cho tạp chí này kiện ngược lại ông Dũng?
Thứ hai, về việc ông Dũng bảo ông Nhạ tự đạo văn, cần phải nhắc đến thông lệ nghiên cứu khoa học, ở một số tạp chí uy tín hàng đầu trên thế giới cũng cho phép việc tác giả được sử dụng lại bài báo của mình dù đã được đăng tải ở nơi khác trước đó. Trong giới nghiên cứu khoa học Việt Nam, vẫn chấp nhận quan niệm “tôi được quyền sử dụng lại kết quả nghiên cứu của tôi, miễn là tôi không đạo của người khác”. Hơn nữa, việc ông Dũng khẳng định rằng có đoạn giống 48% giữa 2 bài báo của ông Nhạ, tuy nhiên thực chất phần giống nhau này chỉ là một phần rất nhỏ trong bài báo, và chủ yếu là phần trích dẫn lại cùng một tài liệu tham khảo. Tùy thuộc vào quy định của từng tạp chí mà có xét đấy là đạo văn hay không? Phải chăng ông Dũng đã có phần duy ý chí? Đọc 2 bài báo sẽ thấy đúng là các số liệu đưa ra giống nhau, tuy nhiên có sự khác nhau rõ ràng về phương pháp nghiên cứu, sao ông Dũng không đề cập đến?
Thêm nữa, bàn về trình độ tiếng Anh, với những lỗi mà ông Dũng đã nêu ra trong báo cáo của mình, xin hỏi một người cũng được phong giáo sư như ông Dũng liệu có hoàn toàn tự tin về khả năng viết tiếng Anh của mình hay không. Đối với các nhà khoa học ở các quốc gia như Hàn, Trung, Nhật, đâu phải ai cũng tuyệt đối chính xác 100% khi dịch nghiên cứu của mình sang tiếng Anh, họ sẽ thuê những công ty chuyên nghiệp phiên dịch, chỉnh sửa hàng trăm bài báo mỗi năm. Ngoài ra, giống như bất cứ thứ tiếng nào, có khi ngay cả người bản ngữ khi viết tiếng của mình cũng có thể sai chính tả về dấu chấm, dấu phẩy, không biết có thêm tiền tố, hậu tố hay không, thì sao người nước ngoài có thể tự tin tuyệt đối về trình độ viết ngoại ngữ của mình. Thêm một điều nữa, trong tiếng Anh, ấn tượng đầu tiên đối với một người có giỏi hay không, phải đánh giá họ giao tiếp bằng tiếng Anh ra sao, có lưu loát, trôi chảy hay không? Chắc chắn tiêu chí này ông Nhạ hoàn toàn đạt được.
Và trong câu chuyện này, có rất nhiều kẻ cũng “tát nước theo mưa”, có khi còn chưa đọc hết bài viết của ông Dũng cũng bô bô nhảy vào rồi hùa theo nói xấu, hạ uy tín của ông Nhạ, như Trương Huy San, Trần Vũ Hải,… Thật ra, ông Nhạ cũng chả cần phải để ý đến làm gì mà quan trọng nhất là bây giờ ông Nhạ phải tiếp tục lãnh đạo ngành giáo dục nước nhà đi lên. Còn đối với những cư dân mạng, những độc giả đang tin và nghe theo lời của ông Dũng, hãy đọc thật kĩ bài báo cáo đó, sau đó đối chiếu với bài báo gốc của ông Nhạ để kiểm chứng xem những luận điểm ông Dũng đưa ra có chính xác không. Tất nhiên, hoàn toàn không thể phủ nhận những đóng góp của ông Dũng (người giành Huy chương vàng Olympic Toán quốc tế khi mới 14 tuổi, trẻ nhất trong lịch sử toán học Việt Nam), nhưng liệu có phải cái gì ông Dũng nói cũng đúng hoàn toàn? Đây là một câu chuyện liên quan nhiều đến chuyên môn học thuật, thế nên nếu ai không hiểu thì đừng phán xét, đặt điều linh tinh, còn quan tâm thật sự thì hãy tự mình tìm hiểu kỹ lưỡng, rồi đánh giá khách quan xem ông Nhạ có “giả khoa học” hay không?
