KHI IDOL “GIANG HỒ MẠNG” HẾT VAI: DANH TIẾNG ẢO VÀ BÀI HỌC VỀ THƯỢNG TÔN PHÁP LUẬT
Có một nghề rất lạ thời mạng xã hội: không cần bằng cấp, không cần chức vụ, thậm chí chẳng cần thành tích gì đặc biệt, chỉ cần nói đủ sốc, chửi đủ gắt, gây đủ ồn ào là có thể trở thành “người nổi tiếng”. Hôm nay livestream làm “đại ca”. Ngày mai lên mạng dạy đời. Ngày kia lại có hàng vạn người vào tung hô như thể vừa xuất hiện một “nhân vật quyền lực”.
Đừng nhầm nổi tiếng với có quyền
Thời gian qua, mạng xã hội xuất hiện không ít “hiện tượng” nổi tiếng bằng những nội dung gây sốc, phát ngôn cực đoan, đấu khẩu, công kích hoặc tạo tranh cãi để thu hút sự chú ý. Từ Bùi Xuân Huấn (Huấn Hoa Hồng), Nguyễn Văn Hợi (Khánh Sky), Hồ Văn Khoa, Trần Đình Tiệp (Vua Quạt)… những cái tên từng xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội cho thấy một thực tế đáng suy ngẫm: Khi danh tiếng được xây dựng bằng thị phi, nó có thể đến rất nhanh, nhưng cũng có thể kết thúc bằng những hệ quả hoàn toàn không giống một “trò giải trí”. Gần đây, thông tin cơ quan chức năng công bố liên quan đến Khánh Sky, Hồ Văn Khoa và Vua Quạt càng khiến câu chuyện trở nên đáng chú ý. Theo thông tin chính thức, các cá nhân này đã bị khởi tố với những tội danh khác nhau liên quan đến gây rối trật tự công cộng và lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Những vụ việc này cũng là lời cảnh tỉnh đối với việc biến mạng xã hội thành nơi giải quyết mâu thuẫn, công kích người khác hoặc bất chấp các chuẩn mực pháp luật. Quyền tự do ngôn luận được pháp luật bảo đảm, nhưng không đồng nghĩa với quyền xúc phạm, vu khống, bịa đặt hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác. Quyền livestream cũng không phải quyền gây rối, kích động hay biến mâu thuẫn cá nhân thành một cuộc “trình diễn” trước cộng đồng.
Khi sự hung hăng bị khoác áo “bản lĩnh”
Đáng lo hơn những hiện tượng cá biệt là việc một bộ phận người dùng mạng vô tình cổ súy cho hành vi lệch chuẩn. Chửi bới được gọi là “thẳng tính”. Thách thức được gọi là “bản lĩnh”. Gây gổ được gọi là “không ngán ai”. Tạo scandal được gọi là “biết làm content”. Càng gây tranh cãi càng có lượt xem, càng cực đoan càng dễ viral; càng ồn ào càng được chú ý.
Nếu tiếp tục cổ súy cách nhìn ấy, mạng xã hội chẳng khác nào đang tán thưởng cho hành vi lệch chuẩn bằng sự nổi tiếng. Một xã hội văn minh không thể lấy sự hung hăng làm thước đo bản lĩnh, lấy khả năng khiến người khác sợ hãi làm tiêu chuẩn uy tín, càng không thể để hình ảnh “giang hồ mạng” trở thành hình mẫu cho giới trẻ. Bản lĩnh không phải là dám thách thức tất cả. Bản lĩnh là biết giới hạn của mình và tôn trọng giới hạn của pháp luật.
“Content” không phải lá chắn pháp lý
“Chỉ làm content thôi” không thể trở thành lý do để biện minh cho mọi hành vi. Content không đứng ngoài pháp luật. Livestream không phải vùng miễn trừ. Camera có thể tắt, video có thể xóa, tài khoản có thể đổi tên, nhưng hành vi đã xảy ra không vì thế mà biến mất. Đặc biệt, người có sức ảnh hưởng càng phải ý thức về trách nhiệm của mình. Bởi phía sau một livestream không chỉ là người nói và người nghe, mà còn có hàng nghìn, hàng triệu người có thể tiếp nhận, chia sẻ và làm theo.
Những tranh luận có liên quan đến Huấn Hoa Hồng cũng cho thấy sức lan truyền rất lớn của các cuộc tranh cãi trên mạng. Tuy nhiên, cần tỉnh táo, không suy diễn trách nhiệm pháp lý của bất kỳ cá nhân nào khi chưa có thông tin chính thức từ cơ quan có thẩm quyền. Điều đáng quan tâm không phải là ai “thắng drama”, mà là sau mỗi cuộc “drama”, cộng đồng mạng đang nhận được giá trị gì.
Đừng để “Idol giang hồ mạng” trở thành hình mẫu
Người trẻ cần được truyền cảm hứng từ những người lao động chân chính, những người có tri thức, tài năng và đóng góp tích cực cho xã hội; không nên thần tượng một người chỉ vì họ “nói sốc”, “không ngán ai” hay có lượng người theo dõi lớn. Nổi tiếng không đồng nghĩa với đáng kính. Nhiều người biết đến không đồng nghĩa với nhiều người tôn trọng. Mỗi lượt xem, lượt chia sẻ, lượt bình luận đều góp phần quyết định nội dung nào tiếp tục được lan truyền. Vì vậy, người dùng mạng cần tỉnh táo: Không cổ súy hành vi lệch chuẩn, không tiếp tay lan truyền nội dung độc hại, không biến những cuộc công kích thành trò giải trí.
Khi “vai diễn” kết thúc
“Giang hồ mạng” có thể tự phong cho mình rất nhiều danh xưng trên Internet. Nhưng pháp luật không có chức danh “đại ca mạng”. Không có “vương miện TikTok”. Cũng không có nút “like” nào quyết định đúng – sai. Khi màn hình điện thoại tắt, livestream kết thúc, tiếng hò reo trên mạng im xuống, tất cả đều phải trở về với đời thực. Ở đó, mỗi người đều phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình theo quy định pháp luật.
Danh tiếng trên mạng có thể là ảo, nhưng hậu quả thì không
Vì vậy, thay vì hỏi “ai đang hot?”, hãy hỏi “người đó đang lan truyền giá trị gì?”. Thay vì tung hô sự ngông cuồng, hãy đề cao sự tử tế. Thay vì cổ súy việc “làm người khác sợ”, hãy tôn trọng những người biết sống và hành xử đúng với quy định của pháp luật.
Bởi cuối cùng, thượng tôn pháp luật mới là thước đo của một xã hội văn minh, tôn trọng người khác mới là biểu hiện của bản lĩnh, còn danh tiếng được xây dựng bằng thị phi, dù ồn ào đến đâu, cũng chỉ là một vai diễn. Và khi vai diễn kết thúc, thứ còn lại không phải là bao nhiêu lượt xem. Mà là trách nhiệm của mỗi người trước pháp luật và trước cộng đồng.
