KHÔNG ĐỂ NHỮNG CẢNH BÁO THIẾU CĂN CỨ GÂY HOANG MANG VỀ VNeID
Thời gian gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện hình ảnh với nội dung cảnh báo thiếu căn cứ cho người dùng ứng dụng VNeID để tránh bị nghe lén, định vị và theo dõi hoạt động trên thiết bị. Thoạt nhìn, đây có vẻ là lời khuyên nhằm bảo vệ quyền riêng tư, nhưng thực chất lại đưa ra những cáo buộc không có căn cứ, không kèm theo bất kỳ bằng chứng kỹ thuật hay nguồn thông tin đáng tin cậy nào
.
Thứ nhất, cần hiểu đúng về ứng dụng VNeID là ứng dụng định danh điện tử quốc gia do Bộ Công an phát triển, phục vụ việc xác thực danh tính, tích hợp thông tin, giấy tờ điện tử và hỗ trợ người dân thực hiện các thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến. Đây là một trong những nền tảng quan trọng trong quá trình chuyển đổi số quốc gia.
Việc sử dụng một ứng dụng định danh điện tử không đồng nghĩa với việc người dùng mặc nhiên bị nghe lén, định vị hoặc theo dõi mọi hoạt động trên điện thoại. Muốn khẳng định một ứng dụng có hành vi thu thập dữ liệu trái phép hay xâm phạm quyền riêng tư, cần có bằng chứng cụ thể, kết quả kiểm tra kỹ thuật và căn cứ xác thực. Không thể chỉ bằng một lời cảnh báo trên mạng xã hội mà mặc nhiên kết luận ứng dụng có hành vi gián điệp.
Thứ hai, trên thực tế, bất kỳ ứng dụng nào cũng cần được xem xét về quyền truy cập, phạm vi thu thập dữ liệu và biện pháp bảo vệ thông tin cá nhân. Đây là vấn đề chính đáng mà người dùng cần quan tâm. Tuy nhiên, từ yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin để suy diễn rằng VNeID có khả năng nghe lén, định vị và theo dõi người dùng là cách lập luận thiếu căn cứ.
Người dân hoàn toàn có thể chủ động kiểm tra quyền truy cập ứng dụng trên thiết bị, cập nhật phần mềm, sử dụng ứng dụng từ nguồn chính thức và không cấp quyền không cần thiết. Những biện pháp đó mới là cách tiếp cận dựa trên nhận thức về an toàn thông tin, thay vì lan truyền những cảnh báo chưa được kiểm chứng.
Thứ ba, việc cài đặt rồi gỡ bỏ ứng dụng VNeID liên tục không tự động bảo đảm an toàn dữ liệu, cũng không phải biện pháp bắt buộc để phòng ngừa nghe lén hay theo dõi. Cách làm này còn có thể gây bất tiện khi người dân cần sử dụng tài khoản định danh điện tử để giải quyết thủ tục hành chính hoặc thực hiện các giao dịch cần thiết. Điều quan trọng là phải bảo vệ tài khoản, giữ an toàn thông tin đăng nhập, không chia sẻ mã xác thực, không truy cập đường dẫn lạ và tuyệt đối không cài đặt ứng dụng giả mạo theo hướng dẫn của người không rõ danh tính. Bộ Công an đã nhiều lần cảnh báo về thủ đoạn lợi dụng danh nghĩa cơ quan chức năng để dụ người dân cài ứng dụng VNeID giả chứa mã độc, từ đó chiếm quyền điều khiển thiết bị và đánh cắp thông tin. Đây mới là nguy cơ thực tế cần đặc biệt cảnh giác.
Thứ tư, bảo vệ dữ liệu cá nhân là yêu cầu chính đáng của mọi công dân. Việc thu thập, sử dụng và chia sẻ dữ liệu phải tuân thủ quy định pháp luật về định danh điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn thông tin. Cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bảo vệ dữ liệu theo quy định; người dân cũng cần chủ động tìm hiểu, sử dụng công nghệ một cách an toàn.
Tuy nhiên, quyền được bảo vệ thông tin cá nhân không nên bị lợi dụng để gieo rắc tâm lý nghi ngờ, phủ nhận một ứng dụng chỉ bằng những cáo buộc chưa được chứng minh. Một thông tin được trình bày dưới dạng “cảnh báo” không có nghĩa là thông tin đó đã được kiểm chứng.
Mỗi người dân cần tỉnh táo phân biệt giữa cảnh báo có căn cứ và suy diễn thiếu bằng chứng; giữa yêu cầu bảo vệ quyền riêng tư và hành vi lợi dụng nỗi lo về quyền riêng tư để gây hoang mang trong cộng đồng.
VNeID cần được sử dụng đúng mục đích, an toàn và có trách nhiệm. Khi tiếp nhận thông tin liên quan đến ứng dụng, hãy kiểm tra nguồn phát hành, đối chiếu với thông báo từ cơ quan chức năng và tìm hiểu các quy định chính thức trước khi chia sẻ. Không vội tin, không chia sẻ những nội dung chưa được xác thực, không để một thông điệp giật gân dẫn dắt nhận thức và hành động của bản thân.
