NHẬN DIỆN VÀ PHẢN BÁC LUẬN ĐIỆU XUYÊN TẠC, QUY CHỤP LIÊN QUAN ĐẾN CÔNG TÁC XÂY DỰNG, HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH BẢO VỆ TRẺ EM
Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, việc trao đổi, phản biện các chủ trương, chính sách liên quan đến đời sống xã hội là nhu cầu chính đáng của người dân. Tuy nhiên, bên cạnh những ý kiến đóng góp mang tính xây dựng, vẫn xuất hiện một số bài viết sử dụng ngôn từ xúc phạm, quy kết nặng nề, đưa ra nhận định một chiều nhằm tạo tâm lý hoài nghi, gây mất niềm tin đối với cơ quan quản lý nhà nước. Bài đăng của tài khoản “Khí Tượng Hải Đăng” với những lời lẽ như “tội đồ của dân tộc”, “vô liêm sỉ”, đồng thời cho rằng cơ quan quản lý y tế coi thường Hiến pháp và quyền trẻ em, là một ví dụ cần được nhìn nhận thận trọng.
Thứ nhất, cần phân biệt rõ giữa phản biện chính sách và hành vi quy chụp, công kích cá nhân.
Việc góp ý, phản biện đối với dự thảo văn bản quy phạm pháp luật là hoạt động cần thiết, góp phần hoàn thiện thể chế và nâng cao chất lượng quản lý nhà nước. Những ý kiến cho rằng một dự thảo chưa bảo đảm đầy đủ quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em cần được xem xét trên cơ sở nội dung cụ thể, quy định pháp luật hiện hành và các căn cứ khoa học, thực tiễn.
Tuy nhiên, việc sử dụng những cụm từ mang tính miệt thị, xúc phạm danh dự, nhân phẩm cá nhân để thay thế cho lập luận có căn cứ không làm tăng giá trị của ý kiến phản biện. Ngược lại, cách diễn đạt cực đoan dễ dẫn dắt người đọc đến kết luận chủ quan, làm lu mờ vấn đề chính sách cần được thảo luận. Một cuộc tranh luận nghiêm túc phải dựa trên chứng cứ, lý lẽ và tinh thần tôn trọng pháp luật, chứ không phải bằng những lời lẽ quy kết thiếu kiểm chứng.
Thứ hai, không thể chỉ từ những nhận định một chiều mà kết luận cơ quan quản lý nhà nước coi thường Hiến pháp và quyền trẻ em.
Do đó, khi tiếp cận những thông tin cho rằng một dự thảo “xem thường Hiến pháp” hoặc “xem thường quyền trẻ em”, người đọc cần kiểm tra văn bản gốc, xác định dự thảo đang ở giai đoạn nào, đối chiếu các điều khoản liên quan và theo dõi ý kiến giải trình của cơ quan có thẩm quyền. Việc chia sẻ thông tin khi chưa kiểm chứng có thể làm sai lệch bản chất vấn đề và gây hoang mang trong dư luận.
Thứ tư, bảo vệ quyền trẻ em phải là mục tiêu chung, không nên bị biến thành công cụ để kích động cảm xúc và làm gia tăng sự đối đầu.
Trẻ em là đối tượng cần được ưu tiên bảo vệ trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách. Mọi ý kiến đóng góp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, bảo đảm an toàn và phát triển toàn diện cho trẻ em đều cần được lắng nghe trên tinh thần cầu thị. Đồng thời, cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm giải trình, làm rõ những vấn đề dư luận quan tâm, kịp thời sửa đổi những quy định chưa phù hợp khi có đủ căn cứ.
Tuy nhiên, bảo vệ quyền trẻ em không đồng nghĩa với việc mặc nhiên phủ nhận mọi chính sách đang được xây dựng, cũng không có nghĩa là có thể sử dụng bất kỳ ngôn từ nào để công kích người khác. Một chính sách cần được đánh giá bằng mục tiêu, nội dung, tác động và cơ chế thực hiện cụ thể. Một ý kiến phản biện có sức thuyết phục phải làm rõ bất cập, đề xuất phương án khắc phục và hướng tới lợi ích thiết thực của trẻ em, thay vì chỉ dừng lại ở những lời lẽ nặng nề, thiếu căn cứ.
Thứ năm, mỗi người sử dụng mạng xã hội cần nâng cao trách nhiệm trong tiếp nhận và chia sẻ thông tin.
Trong môi trường thông tin đa chiều, mỗi cá nhân cần chủ động kiểm chứng nguồn tin, đọc đầy đủ nội dung văn bản, đối chiếu thông tin từ các nguồn chính thống và tránh chia sẻ những bài viết có dấu hiệu cắt ghép, xuyên tạc hoặc kích động. Việc phát hiện và phản ánh bất cập trong chính sách cần được thực hiện thông qua các kênh góp ý, kiến nghị và giám sát phù hợp; mọi hành vi vi phạm pháp luật, nếu có, phải được xem xét trên cơ sở chứng cứ và đúng thẩm quyền.
Chính vì vậy, mọi dự thảo chính sách có tác động đến trẻ em đều cần được xem xét trong mối quan hệ với hệ thống pháp luật hiện hành, các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, cũng như điều kiện thực tiễn và yêu cầu bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em. Nếu phát hiện quy định chưa phù hợp, người dân hoàn toàn có quyền góp ý, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, điều chỉnh. Nhưng để khẳng định một dự thảo vi phạm Hiến pháp hoặc xâm phạm quyền trẻ em, cần chỉ rõ điều khoản liên quan, nội dung mâu thuẫn và căn cứ pháp lý cụ thể. Không thể lấy cảm xúc, suy đoán hoặc một vài trích dẫn rời rạc làm cơ sở đưa ra kết luận mang tính tuyệt đối.
Cần đánh giá chính sách trên cơ sở nội dung thực chất, không đánh đồng dự thảo với quy định đã có hiệu lực.
Một dự thảo văn bản là sản phẩm đang trong quá trình xây dựng, lấy ý kiến, thẩm định hoặc hoàn thiện theo trình tự pháp luật. Việc xuất hiện những nội dung còn có ý kiến khác nhau không đồng nghĩa toàn bộ chính sách đã được ban hành, càng không mặc nhiên chứng minh cơ quan soạn thảo có chủ trương xem nhẹ quyền và lợi ích của người dân.
Đối với những vấn đề liên quan trực tiếp đến trẻ em, yêu cầu đặt ra là phải đánh giá đầy đủ tác động, xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan và xây dựng cơ chế thực thi khả thi. Các ý kiến phản biện có căn cứ cần được tiếp thu, giải trình công khai theo quy định. Đây mới là phương thức phù hợp để hoàn thiện chính sách, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất và hiệu quả trong thực tiễn.
Cũng cần khẳng định rằng không phải mọi ý kiến trái chiều đều là thông tin xấu, độc; không phải mọi sự phê bình cơ quan nhà nước đều là hành vi chống đối. Điều quan trọng là phải phân biệt giữa phản biện có căn cứ, thiện chí với việc cố tình bóp méo thông tin, xuyên tạc bản chất sự việc hoặc xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác. Cách tiếp cận khách quan, thận trọng và đúng pháp luật mới giúp bảo vệ môi trường thông tin lành mạnh, thúc đẩy đối thoại và củng cố niềm tin xã hội. Kết luận Bảo vệ Hiến pháp, bảo đảm quyền con người và quyền trẻ em là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, gia đình và toàn xã hội. Những vấn đề còn có ý kiến khác nhau trong quá trình xây dựng chính sách cần được giải quyết bằng đối thoại, chứng cứ, căn cứ pháp lý và tinh thần cầu thị. Các nhận định mang tính xúc phạm, quy chụp hoặc kết luận thiếu căn cứ không thể thay thế cho việc phân tích, đánh giá chính sách một cách khoa học và khách quan. Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần phát huy trách nhiệm khi tham gia không gian mạng; chủ động tiếp nhận thông tin có chọn lọc, phản bác thông tin sai lệch bằng lập luận xác đáng, đồng thời tôn trọng quyền góp ý, phản biện chính đáng của công dân. Qua đó góp phần xây dựng môi trường thông tin an toàn, lành mạnh, nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và củng cố sự đồng thuận xã hội trong quá trình xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam.
