PHÊ PHÁN QUAN ĐIỂM: “THAM NHŨNG LÀ VẤN ĐỀ THUỘC VỀ BẢN CHẤT CỦA CHẾ ĐỘ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM”
Hiện nay, cuộc đấu tranh chống tham nhũng ở nước ta đang diễn ra ngày càng cam go, quyết liệt trên mọi lĩnh vực, có tác động to lớn, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng được niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước. Tuy nhiên, vẫn còn những ý kiến trái chiều, ngược dòng, thậm chí cho rằng: Tham nhũng là vấn đề thuộc về bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Đây là quan điểm phải đấu tranh, lên án, thể hiện cái nhìn phiến diện, cực đoan, phủ nhận thành quả đấu tranh của Đảng và Nhà nước ta. Vì vậy, cần có nhận định đúng đắn, khách quan về vấn đề này.
“Tham nhũng là vấn đề thuộc bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam”?
Có thể khẳng định, tham nhũng là một căn bệnh nguy hiểm, gây ra hậu quả hết sức to lớn về kinh tế, chính trị, văn hóa,… cản trở sự phát triển của xã hội, thậm chí có thể dẫn đến sự sụp đổ của cả một thể chế. Vì vậy, muốn chống tham nhũng, trước hết phải hiểu được bản chất, nguồn gốc của tham nhũng. Tham nhũng là một hiện tượng kinh tế – xã hội, gắn liền với sự hình thành giai cấp và sự ra đời, phát triển của bộ máy nhà nước. Tham nhũng ở tất cả các quốc gia trên thế giới, không phân biệt giàu, nghèo hay trình độ phát triển, không phụ thuộc vào chế độ chính trị, nó diễn ra trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Xuất phát từ điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của mỗi quốc gia mà tham nhũng được nhận thức khác nhau. Ở Đức, “Tham nhũng là hiện tượng mất phẩm chất, hối lộ, đút lót, thường xảy ra đối với công chức có quyền hành”[1]. Thụy Sĩ, “Tham nhũng là hậu quả nghiêm trọng của sự vô tổ chức của tầng lớp có trách nhiệm trong bộ máy nhà nước, đó là hành vi phạm pháp để phục vụ lợi ích cá nhân”[2]. Luật chống tham nhũng của Singapo quy định: tham nhũng là “tiền hay mọi hình thức quà biếu, tiền vay mượn, tiền thưởng, tiền hoa hồng, các bảo đảm có giá trị tài sản, lợi tức của tài sản dưới hình thức động sản hay bất động sản; chức vụ, công việc hay hợp đồng, mọi hình thức trả tiền, thanh toán hay miễn trả nợ…mọi hình thức cung phụng thực hiện hay hứa hẹn sẽ cung cấp về một khoản tiền nào đó…”[3]. Theo R. Stapenhurst – nhà tư vấn của Viện Phát triển kinh tế, Ngân hàng Thế giới thì “Tham nhũng, theo nghĩa đơn giản nhất là sự lạm dụng quyền lực, đa phần là để đạt được lợi ích của một nhóm mà người ta phải trung thành với nó…”[4]. Theo Từ điển tiếng Việt, tham nhũng là “lợi dụng quyền hành để nhũng nhiều nhân dân và lấy của”[5]. Luật Phòng, chống tham nhũng của Việt Nam xác định: “tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn, đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi”[6].
Theo C.Mác và Ph.Ănghen – những nhà sáng lập chủ nghĩa xã hội khoa học: trong khi hình dung một xã hội mới là xã hội xã hội chủ nghĩa để thay thế chế độ xã hội cũ (chế độ người bóc lột người), một trong những vấn đề quan trọng được đặt ra là phải tổ chức một bộ máy nhà nước như thế nào để có thể khắc phục được nạn tham nhũng – một căn bệnh “thâm căn”, “cố đế” của các bộ máy nhà nước cũ, để thực sự trở thành nhà nước của nhân dân. Tuy nhiên, C.Mác cũng đã từng nhấn mạnh: không được quên là những chức năng thống trị của giai cấp lên cầm quyền ở bất cứ xã hội nào cũng thường bị một số người đại diện của giai cấp chiếm đoạt lấy và biến thành của riêng. Ngay cả khi giai cấp vô sản đã giành được chính quyền thì nguy cơ ấy vẫn còn.
Sau Cách mạng Tháng Mười năm 1917, khi chủ nghĩa xã hội vẫn còn trong “thời kỳ thoát thai, quá độ, khi những dấu vết của xã hội cũ vẫn chưa bị xóa bỏ thì những “mảnh đất nảy sinh hành vi tham nhũng còn tồn tại. V.I.Lênin chỉ rõ: nạn tham nhũng không những tồn tại trong các cơ quan Xôviết, mà còn tồn tại trong các cơ quan của Đảng, tham nhũng là kẻ thù bên trong, kẻ thù nguy hiểm nhất.
Ở Việt Nam, sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, Nhà nước Dân chủ nhân dân ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã rất coi trọng công tác phòng, chống tham ô, tham nhũng, lãng phí, quan liêu. Người coi tham ô, tham nhũng, lãng phí là tội lỗi đê tiện nhất trong xã hội. Theo Người, bản chất của tham ô, tham nhũng là lấy của công làm của tư, là gian lận, tham lam, trộm cướp.
Như vậy, thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng, dù có những cách hiểu và diễn đạt khác nhau, nhưng tựu trung lại có thể thấy, tham nhũng luôn gắn tới quyền lực và lợi ích cá nhân; tham ô, tham nhũng có bản chất, nguồn gốc từ hành vi của những người có chức, có quyền (kể cả trong và ngoài khu vực nhà nước) đã lợi dụng chức, quyền đó cấu kết để tham ô, nhận hối lộ, hoặc không có chức, quyền nhưng có hành vi cố ý làm trái pháp luật vì động cơ vụ lợi. Nguồn gốc sâu xa của tệ tham nhũng là ở sự gặp nhau của hai nhân tố: Một là. Sự tồn tại, phát triển của xã hội luôn đòi hỏi phải có những cơ quan quyền lực để điều hòa những lợi ích khác nhau, mà quyền lực luôn có nguy cơ bị “tha hóa”, trong khi tham nhũng là “khuyết tật bẩm sinh” của quyền lực; Hai là. Quyền lực bao giờ cũng được hiện diện và thực thi thông qua những con người cụ thể, mà con người cụ thể thường sống và hành động theo lợi ích. Đặc trưng hành vi của người tham nhũng là “lấy của công làm của tư”.
Việt Nam đang kiên trì đi lên chủ nghĩa xã hội, con đường đúng đắn mà Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lựa chọn, phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử, là khát vọng của nhân dân ta. Xã hội đó đã, đang và sẽ không bao giờ chấp nhận sự tồn tại của tham nhũng. Tham nhũng không phải là một hiện tượng tất yếu, vĩnh cửu, nó không thể tồn tại và phát triển cùng với xã hội loài người nói chung cũng như ở Việt Nam hiện nay nói riêng. Do vậy, tham nhũng không phải là vấn đề thuộc bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
Thực trạng cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam
Từ khi thành lập Đảng đến nay, cuộc đấu tranh chống tệ nạn tham nhũng luôn gắn liền với quá trình xây dựng Đảng và hoàn thiện Nhà nước Việt Nam. Trong công cuộc đổi mới, công tác phòng, chống tham nhũng luôn được Đảng, Nhà nước ta xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng thường xuyên; vừa cấp bách, khó khăn; vừa phức tạp, lâu dài.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng đã chỉ rõ: “Những hành vi lộng quyền, tham nhũng của một số cán bộ và nhân viên nhà nước, những hoạt động của bọn làm ăn phi pháp… chưa bị trừng trị nghiêm khắc và kịp thời”[7]. Trong Đại hội Đảng lần thứ VII, Đảng ta tiếp tục nhận định: “…tình hình thất thoát lớn tài sản xã hội chủ nghĩa, tham nhũng, buôn lậu, đạo đức suy đồi… đang là những vấn đề nóng bỏng”[8]. Đến Nghị quyết Trung ương 3 (khóa X), Đảng đã ban hành nghị quyết riêng về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí”. Trong nhiệm kỳ Đại hội XI mà tập trung là Hội nghị Trung ương 4, Đảng đã thẳng thắn chỉ ra: “Quan liêu, tham nhũng, lãng phí vẫn còn nghiêm trọng, với những biểu hiện tinh vi, phức tạp, chưa được ngăn chặn, đẩy lùi mà còn diễn biến phức tạp”[9], đây là vấn đề nóng không chỉ gây bức xúc xã hội mà còn “làm giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, đe dọa sự ổn định, phát triển của đất nước”[10]. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng tiếp tục nêu rõ: “Nhiều cấp ủy đảng, chính quyền các cấp chưa thực hiện tốt vai trò lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí; chưa phát huy được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, của nhân dân trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí chưa đạt mục tiêu, yêu cầu. Tham nhũng, lãng phí vẫn còn nghiêm trọng,… xảy ra trên nhiều lĩnh vực, ở nhiều cấp, nhiều ngành…đe dọa sự tồn vong của chế độ”[11].
Về mặt quản lý nhà nước, ngay từ những năm đầu đổi mới, việc thành lập các ban công tác chống tham nhũng tại các tỉnh, thành phố và các bộ, ngành sau khi có Quyết định 240 (1990) của Hội đồng Bộ trưởng và Ban Công tác chống tham nhũng, chống buôn lậu của Chính phủ (thành lập theo Quyết định số 35/QĐ – TTg ngày 19/01/1996 của Thủ tướng Chính phủ) đã mang lại những kết quả nhất định. Tuy nhiên, hoạt động của các đơn vị này chưa đạt được kết quả như mong muốn. Các quy định về phòng, chống tham nhũng chưa đầy đủ và chưa được thực hiện nghiêm túc, thiếu một cơ quan có trách nhiệm làm đầu mối theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện. Để khắc phục tình trạng trên, Pháp lệnh chống tham nhũng đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành năm 1998 và được sửa đổi, bổ sung năm 2000 là cơ sở pháp lý quan trọng cho công tác đấu tranh chống tham nhũng. Nhờ đó, cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng ở nước ta bước đầu đã đạt được một số kết quả nhất định. Tuy nhiên, việc thực hiện Pháp lệnh chống tham nhũng trong giai đoạn này còn bộc lộ nhiều khuyết điểm, bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu của quá trình hội nhập và phát triển. Khắc phục những hạn chế của Pháp lệnh chống tham nhũng năm 1998, Luật Phòng, chống tham nhũng được Quốc hội khóa XI, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 29/11/2005 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/6/2006, được coi là một “liệu pháp” mới cho cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng.
Bên cạnh đó, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành nhiều nghị định, quyết định, chỉ thị để cụ thể hóa Nghị quyết Trung ương 3 khóa X, Luật Phòng, chống tham nhũng, Chiến lược quốc gia phòng, chống tham nhũng đến năm 2020 và Kế hoạch thực thi Công ước của Liên hợp quốc về chống tham nhũng,… Trong đó, có các quy định về minh bạch tài sản, thu nhập; chuyển đổi vị trí công tác đối với cán bộ, công chức, viên chức; tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công như: trụ sở, trang thiết bị và phương tiện làm việc; tặng quà, nhận quà và nộp lại quà tặng xử lý trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị khi để xảy ra tham nhũng; vai trò, trách nhiệm của xã hội trong phòng, chống tham nhũng; trả lương qua tài khoản đối với các đối tượng hưởng lương từ ngân sách; đưa nội dung phòng, chống tham nhũng vào chương trình giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng.
Các quy định về đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được Bộ Chính trị, Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ban hành theo hướng cập nhật, đồng bộ, kịp thời như: Quy định số 69-QĐ/TW, ngày 06/7/2022, của Bộ Chính trị, “Về kỷ luật tổ chức đảng, đảng viên vi phạm”; Hướng dẫn số 25-HD/BCĐTW, ngày 01/8/2022, của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, “Về một số nội dung về công tác phòng, chống tiêu cực”; Thông báo số 20-TB/TW, ngày 08/9/2022, Kết luận của Bộ Chính trị, “Về chủ trương bố trí công tác đối với cán bộ thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý sau khi bị kỷ luật”. Bộ Chính trị ban hành Quy định số 191-QĐ/TW ngày 29/10/2024, về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, chế độ làm việc, quan hệ công tác của Ban Chỉ đạo (thay thế Quy định số 32-QĐ/TW, ngày 16/9/2021) và Quyết định số 192-QĐ/TW kiện toàn Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng lãng phí, tiêu cực, trong đó đã bổ sung cho Ban Chỉ đạo nhiệm vụ phòng, chống lãng phí với trọng tâm của phòng, chống lãng phí là trong quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công.
Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực chủ trì Phiên họp thứ 26 của Ban Chỉ đạo (ngày 14/8/2024) đã khảng định: đến nay, các cơ quan chức năng đã có nhiều nỗ lực, cố gắng, phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng, thực hiện nghiêm các kết luận phiên họp, cuộc họp của Ban Chỉ đạo, Thường trực Ban Chỉ đạo; tiến độ kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, điều tra, xử lý các vụ án, vụ việc cơ bản hoàn thành theo Kế hoạch của Ban Chỉ đạo. Công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực tiếp tục được triển khai mạnh mẽ, kiên quyết, kiên trì, không ngừng, không nghỉ, không có vùng cấm, không có ngoại lệ; đặt lợi ích của quốc gia, dân tộc, của Đảng lên trên hết; phục vụ tốt nhất cho nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội… Đồng thời khẳng định: Thời gian qua, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực tiếp tục được đẩy mạnh, có chiều sâu, bám sát được thực tế, không ngừng nghỉ, bất kể lĩnh vực nào. Nhiều vụ án, vụ việc đưa ra xét xử theo đúng kế hoạch với mức án rất nghiêm khắc nhưng cũng rất nhân văn, được nhân dân đồng tình, đánh giá cao. Tinh thần trách nhiệm và sự nỗ lực cố gắng của các cơ quan trong triển khai nhiệm vụ, tháo gỡ khó khăn, tiếp tục được nâng lên, càng làm càng thấy rõ những vấn đề của thực tiễn, làm càng trúng những yêu cầu đề ra, có chuyển biến rõ rệt. Công tác thu hồi tài sản đạt được nhiều kết quả. Công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phục vụ phát triển kinh tế – xã hội. Niềm tin, sự đồng tình, ủng hộ của cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực tiếp tục được củng cố. Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí từ cơ sở, từ chi bộ và mỗi đảng viên. Việc kịp thời bổ sung chức năng, nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo, được cán bộ, đảng viên, người dân đánh giá là rất đúng và trúng, mong chờ có nhiều chuyển biến trong thời gian tới.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được vẫn còn một số những hạn chế về công tác giám định, định giá tài sản; vẫn còn tình trạng né tránh kết luận trực tiếp nội dung trưng cầu. Công tác tương trợ tư pháp, truy bắt, dẫn độ các đối tượng bỏ trốn ra nước ngoài còn khó khăn. Thu hồi tài sản mặc dù đã được tăng cao hơn so với năm trước nhưng giá trị tài sản thu hồi cũng còn tồn đọng lớn. Tình hình tham nhũng, lãng phí, tiêu cực vẫn còn diễn biến phức tạp… Về một số nhiệm vụ trong thời gian tới, các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan chức năng vừa phải tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; vừa phải tập trung chỉ đạo đẩy mạnh công tác phòng, chống lãng phí; phải gắn phòng, chống tham nhũng, tiêu cực với phòng, chống lãng phí; xác định phòng, chống lãng phí có vị trí tương đương với phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.
Những kết quả nêu trên cho thấy, cuộc đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực đã lan tỏa rất mạnh mẽ và có “sức bật mới”, ngày càng đi vào chiều sâu, với phương châm “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, bất kể người đó là ai, như cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh, trở thành một xu thế không thể đảo ngược, nhận được sự đồng tình, ủng hộ của đội ngũ cán bộ, đảng viên và Nhân dân cả nước. Tuy nhiên, cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực vẫn còn rất cam go, đầy khó khăn, thách thức, vì thủ đoạn của các đối tượng ngày càng tinh vi và được “ngụy trang”, “che đậy” rất kín đáo, hòng “lách luật”, tìm mọi cách để “qua mặt” các cơ quan chức năng của Đảng, Nhà nước; do đó, thời gian tới, cần tiếp tục xây dựng và hoàn thiện các quy định thật chặt chẽ, khoa học, dân chủ để thực hiện hiệu quả cuộc đấu tranh này.
Như vậy, công tác phòng, chống tham nhũng đã có những bước tiến mạnh, đột phá trong cả nhận thức và hành động, đạt được những kết quả toàn diện, để lại dấu ấn tốt, được nhân dân cả nước ủng hộ, các tổ chức quốc tế đánh giá tích cực. Tham nhũng đang từng bước được kiềm chế và có chiều hướng thuyên giảm, góp phần giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế – xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước”.
Kiên trì, đẩy mạnh cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng nước ta hiện nay
Thực tế cho thấy, công tác phòng, chống tham nhũng ở nước ta đã đạt được những kết quả quan trọng. Song, chống tham nhũng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp đổi mới và hội nhập quốc tế, trong bối cảnh tình hình trong nước và quốc tế đang có nhiều thay đổi, diễn biến nhanh chóng phức tạp, khó lường. Công tác phòng, chống tham nhũng ở một số địa phương, bộ, ngành chưa có sự chuyển biến rõ rệt, vẫn còn tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”, nể nang, né tránh, ngại va chạm; việc phát hiện, xử lý tham nhũng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu; việc tự kiểm tra, phát hiện và xử lý tham nhũng trong nội bộ cơ quan, đơn vị vẫn là khâu yếu. Tham nhũng vẫn diễn ra nghiêm trọng với những biểu hiện ngày càng tinh vi, phức tạp, xảy ra trên diện rộng ở nhiều ngành, nhiều cấp, nhiều lĩnh vực, “làm cản trở sự phát triển kinh tế – xã hội, gây bức xúc trong dư luận, là thách thức nghiêm trọng đối với vai trò lãnh đạo của Đảng và hiệu lực quản lý của Nhà nước…”.
Những hạn chế trên do nhiều nguyên nhân, trong đó cơ bản là do: Thực hiện chưa quyết liệt của một số cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị, cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức. Công tác tuyên truyền, giáo dục về phòng, chống tham nhũng mới tập trung đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên, chưa được sâu rộng đến cấp cơ sở và mọi tầng lớp nhân dân. Thể chế, chính sách, pháp luật về kinh tế – xã hội và trên một số lĩnh vực còn sơ hở, chưa phù hợp với thực tiễn. Việc thực thi pháp luật nói chung và thực hiện các quy định của Đảng, Nhà nước nói riêng chưa nghiêm. Cơ chế kiểm soát quyền lực không đủ mạnh, chậm được hoàn thiện. Hệ thống thanh tra, kiểm tra, kiểm toán trong một khoảng thời gian dài tỏ ra không đủ bản lĩnh, năng lực khiến cho tham nhũng ngày một nghiêm trọng. Công tác cán bộ nói chung và việc quản lý, giáo dục cán bộ, đảng viên, công chức nói riêng còn yếu kém; một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức thiếu tu dưỡng, rèn luyện, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, không ít cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp, các ngành, kể cả cán bộ lãnh đạo cao cấp còn thiếu gương mẫu trong việc giữ gìn phẩm chất đạo đức, chưa đi đâu trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí và thực hành tiết kiệm. Mô hình tổ chức các cơ quan, đơn vị chuyên trách chống tham nhũng còn thiếu ổn định, quyền hạn chưa tương xứng với chức năng, nhiệm vụ được giao; phương tiện, điều kiện làm việc còn bất cập. Việc xử lý trách nhiệm của người đứng đầu khi để xảy ra tham nhũng còn gặp nhiều khó khăn. Chưa phát huy tốt sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, nhân dân, báo chí và truyền thông trong phòng chống tham nhũng…
Để tạo bước chuyển biến mạnh mẽ, từng bước ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, có nhiều việc phải làm, nhưng trước hết cần quán triệt và thực hiện tốt một số quan điểm, nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu sau:
Thứ thất, về mặt quan điểm, nhận thức, cần xác định đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí là nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng, là nhiệm vụ khó khăn, phức tạp, lâu dài; là trách nhiệm của các cấp ủy đảng, trước hết là người đứng đầu cấp ủy, chính quyền và của toàn bộ hệ thống chính trị. Kiên quyết phòng, chống tham nhũng, lãng phí với yêu cầu chủ động phòng ngừa, không để xảy ra tham nhũng, lãng phí; xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, lãng phí hoặc bao che, dung túng, tiếp tay cho các hành vi tham nhũng, lãng phí, can thiệp, ngăn cản việc chống tham nhũng, lãng phí.
Thứ hai, phát triển và hoàn thiện hệ thống pháp luật; củng cố và hoàn thiện Cơ cấu, thể chế, phương thức hoạt động của bộ máy nhà nước pháp quyền. Đẩy mạnh việc nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước để bảo đảm công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí có hiệu lực, hiệu quả, nhất là trong các lĩnh vực có nguy cơ tham nhũng cao như: quản lý và sử dụng đất đai, khai thác tài nguyên, khoáng sản; thu, chi ngân sách, mua sắm công, tài chính, ngân hàng, thực hiện các dự án đầu tư xây dựng cơ bản; quản lý doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp cổ phần có vốn nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; giáo dục, đào tạo và y tế.
Thứ ba, tăng cường tuyên truyền, phổ biến quan điểm, chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước về phòng, chống tham nhũng, lãng phí nhằm nâng cao nhận thức, ý thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành, của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và Nhân dân về công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, từ đó tạo sự thống nhất, tự giác, quyết tâm cao trong hành động. Báo chí và các phương tiện thông tin đại chúng phải cổ vũ, động viên sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, huy động sức mạnh của toàn dân trong cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, “làm cho quần chúng khinh ghét tệ tham ô, lãng phí, quan liêu; biến hàng ức, hàng triệu con mắt, lỗ tai cảnh giác của quần chúng thành những ngọn đèn pha soi sáng khắp mọi nơi, không để cho tệ tham ô, lãng phí, quan liêu còn chỗ ẩn nấp”[12] như lời Bác Hồ đã căn dặn.
Thứ tư, tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy các cơ quan có chức năng đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Làm công tác phòng, chống tham nhũng phải gắn với trọng dụng, bố trí và sử dụng cán bộ liêm, chính, trong sạch, gương mẫu, trọng liêm sỉ. Thiết lập cơ chế giám sát và kiểm soát quyền lực hiệu quả; xây dựng cơ chế phòng ngừa, ngăn chặn quan hệ “lợi ích nhóm”; chống đặc quyền, đặc lợi khắc phục “tư duy nhiệm kỳ”; đẩy mạnh cải cách hành chính, cải cách tư pháp. Phát huy vai trò giám sát của cơ quan dân cử, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Có cơ chế, chính sách hữu hiệu để khuyến khích, khen thưởng và bảo vệ an toàn cho người phát hiện, tố cáo tham nhũng. Đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong phòng, chống tham nhũng.
Thứ năm, đẩy mạnh cải cách chính sách tiền lương, thu nhập, chính sách nhà ở, bảo đảm cuộc sống cho cán bộ, đảng viên, công chức để góp phần phòng, chống tham nhũng. Kiên quyết, kiên trì xây dựng cơ chế phòng ngừa, cơ chế răn đe, trừng trị để không xảy ra tham nhũng./.
[1] Pháp luật chống tham nhũng của các nước trên thế giới, Nxb. Văn hóa dân tộc, 2003, tr. 10.
[2] Pháp luật chống tham nhũng của các nước trên thế giới, Nxb. Văn hóa dân tộc, 2003, tr. 10.
[3] Ban Nội chính Trung ương: Kinh nghiệm phòng, chống tham nhũng của một số nước trên thế giới, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005, tr. 10.
[4] Ban Nội chính Trung ương: Kinh nghiệm phòng, chống tham nhũng của một số nước trên thế giới, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005, tr. 11.
[5] Trung tâm Từ điển ngôn ngữ: Từ điển Tiếng Việt, Hà Nội, 1992, tr. 895.
[6] Luật phòng, chống tham nhũng năm 2005 (Sửa đổi bổ sung năm 2007), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2010, tr. 8
[7] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội Đảng thời kỳ đổi mới (Đại hội VI, VII, VIII, IX), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005, tr. 17.
[8] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội Đảng thời kỳ đổi mới (Đại hội VI, VII, VIII, IX), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005, tr. 247.
[9] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr. 173.
[10] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr. 173.
[11] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2016, tr. 196.
[12] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 13, tr. 419.
